تاریخچه دیداکتیک ( آموزش و پرورش )

قسمیکه در تماماً ساحات گوناگون علوم اصطلاحات جدید بوجود آمده است، نیز در ساحه پیداگوژی در یونان قدیم اصطلاح دیداکتیک عرض وجود نموده است در گذشته ها دیداکتیک از تعلیم و تربیت بحث مینمود، اما با انکشاف علوم و تکامل تعلیم و تربیت دیداکتیک به مطالعه یک بخش علوم پرداخت.

دیداکتیک علمیست که مشکلات مهم و اساسی معلومات و تعلیم و تربیت را حل مینماید اصلاً دیداکتیک از کلمه دیداکتیکاس گرفته شده است که معنی اش « آموزنده و آموزگار» میباشد.

دیداکتیک با نظریه معلومات و تعلیم یک بخشی مهم پیداگوژی است، پیداگوژی از کلمه یونانی پیداگوسوپی گرفته شده است که معنایش « بچه را ببر و بیاور» میباشد. در یونان قدیم اشراف و ارستوکرات ها خدمتگذاران مخصوص داشتند که اطفال آنها را از خانه به مکتب میبردند و پس از ختم درس از مکتب به خانه میآوردند این اشخاص را بنام پیداگوسوس یاد میکردند.

دیداکتیک از ماهیت و روش های آموزش، محتویات تعلیمی در مکاتب و نیز از میتود تدریس، شکل و سازمان دهی و مانند این مسایل و موضوعات اجتماعی بحث میکند. خلاصه اینکه دیداکتیک از قانونمندی پدیده ها، مراتب و تأثیرات آن در پرورش، سیر و تکامل شخصیت شاگردان بحث مینماید. از سوی دیگر دیداکتیک از فعالیت معلمان و شاگردان بحث مینماید و همچنان رابطه میان آنها را به مثابه یک جریان آموزشی بررسی میکند.

البته دیداکتیک به خودی خود پیدا نشده بلکه تاریخ و گذشته دیرین دارد و در این راه دانشمندان زیادی سهم ارزنده گرفته اند. تاریخ تکامل مکاتب نشان دهنده آن است که آموزش در قرون وسطی بدون رشد و مغلق بوده است، زیرا مکاتب در آن عصر در خدمت کلیساها و فیودالان قرار داشتند تحقیقات در ساحه تعلیم و تربیت صورت نمیگرفت آموزش از زنده گی بکلی دور مانده بود. و تا قرن 17 در باره دیداکتیک کدام کتاب مشخصی نوشته نشده بود اگر نوشته شده باشد مگر در دست نیست.

اساس گذار تیوری آموزش مترقی و مدرن دانشمند بزرگ و پیداگوک معروف (چکی ین اموس کومینسکی) میباشد. که در قرن 17 زنده گی میکرد وی بصورت منظم نظریه ها و پیشنهاد های مشخص در ساحه تعلیم و تربیه دارد این پیداگوک بر ضد آموزش جامد قرون وسطائی مبارزه نموده نظریه ها و روش های جدیدی را در ساحه آموزش بوجود آورد. وی همه را به آموزش موثر دعوت میکرد. چنانچه عقیده داشت مکاتب به قصر روشن و محل نظم علم و دانش مبدل گردند و تمام نظریه های این دانشمند در اثر بزرگش بنام «دیداکتیک بزرگ» گرد آوری شده است همچنان به ضد تدریس طوطی وار که در عصر خودش رایج بود مبارزه نمود و درس را به طریقه های ذهن نشین مبدل ساخت و زیادتر فعالیت را به شاگردان واگذار میشد.

همچنان باید گفت علم یونانی پیش از ارسطو وجود داشت، قسمیکه « رنان » میگوید: « ارسطو به بشر فلسفه آموخت و ارسطو به او علم یاد داد. فلسفه پیش از سقراط وجود داشت و پیش از ارسطو علم بود، پس از سقراط و ارسطو علم و فلسفه پیشرفت بزرگی کرد ولی تمام آن را بر روی پایه های بود که ارسطو و سقراط گذاشته بودند.»

 

مفهوم آموزش و پرورش تطبیقی

اصطلاح «آموزش و پرورش تطبیقی» را نخستین بار مارک «انتوان ژولین» در سال 1817م با انتشار طرح و نظریات اولیه اثری در باره آموزش و پرورش تطبیقی مطرح کرد. با این وصف تا چندی پیش بیشتر نویسنده گان فرانسوی « علم تعلیم و تربیت تطبیقی » را بر آن ترجیح میدادند. هر یک از این اصطلاحات معنی خاصی دارد که لازم است به بررسی بگریم:

پیداگوژی یا علم تعلیم و تربیت را بطور اعم ( علم آموزش و پرورش کودکان ) و بطور اخص ( روش آموزش ) تعریف کرده اند آموزش و پرورش دارای معنی وسیعتری است این اصطلاح نه تنها بیانگر خود نهاد، بلکه نتیجه آن و مجموع دستآورد های است که یک شخص را در تمام ابعاد ذهنی، اخلاقی، جسمانی، زیبا شناسی و اجتماعی آشنا میسازد.

از نظر تاریخی، آموزش و پرورش قبل از هر نوع تعلیم و تربیت وجود داشته است. آموزش و پرورش البته جزء از زنده گی هر گروه اجتماعی میباشد که با انتقال فرهنگ خویش شرایط بقا و بهزیستی خود را تضمین میکنند.

از نظر لغوی پیداگوژی به اعمال و رفتاری گفته میشود که بزرگسالان و روشنفکران روی کودکان اعمال تربیتی را اجرا و تطبیق مینمایند پس در حقیقت پیداگوژی از علم تعلیم و تربیت بحث میکند.

همچنان آموزش و پرورش بر مفهوم « خود آموزی » که نشان دهنده آن است که تلاش فردی را برای خود سازی تأکید میکند البته فرد در پروسه آموزش میتواند بدون از کانون های علمی بطور مستقلانه از مطبوعات، رادیو، تلویزیون، فلم های آموزشی و در کل در جامعه که زیست مینماید میتوان معلومات بدست آورد. از اینرو تعلیم و تربیت تطبیقی را ما بالای فعالیت های فردی و شخصی تربیه شونده گان نام نهاده میتوانیم.

 

اهمیت تعلیم از نظر علامه اقبال لاهوری

 

تعلیم

تب و تابی که باشد جاویدانه                                   سمند زندگی را تازیانه

به فرزندان بیاموز این تب و تاب                  کتاب و مکتب افسون و فسانه

*****

ز علم چاره سازی بی گدازی                      بسی خوشتر نگاه پاک بازی

نکوتر از نگاه پاک بازی                             دلی از هر دو عالم بی نیازی

*****

به آن مومن خدا کاری ندارد                                   که در تن جان بیداری ندارد

از آن از مکتبِ یاران گُریزم                                    جوانی خود نگهداری ندارد

*****

زمن گیر این که مردی کور چشمی                       زِ بینای غلط بینی نکوتر

زمن گیر این که نادانی نکوکیش                ز دانشمندِ بی دینی نکوتر

*****

از آن فکرِ فلک پیما چه حاصل                   که گِردِ ثابت و سیّاره گردد

مثالِ پاره ی ابری که از باد                          به پهنای فضا آواره گردد

*****

ادب پیرایه ی نادان و داناست                      خوش آن کاو از ادب خود را بیار است

ندارم آن مسلمان زاده را دوست                 که در دانش فزود و از ادب کاست

*****

تو را نومیدی از طفلان روانیست                 چه پروا گر دماغشان رسانیست

بگو ای شیخِ مکتب گر بدانی                       که دل در سینه ی شان هست یا نیست

*****

به پورِ خویش دین و دانش آموز                که تابد چون مه و اَنجُم نگینش

به دستِ او اگر دادی هنر را                         یدِ بیضاست اندر آستینش

*****

نوا از سینه ی مرغِ چمن بُرد                                     ز خونِ لاله آن سوزِ کهن بُرد

به این مکتبِ به این دانش چه نازی                         که نان در کف نداد و جان زِ تن بُرد

*****

خدایا وقتِ آن درویش خوش باد               که دلها از دَمش چون غنچه بگشاد

به طفلِ مکتبِ ما این دعا گفت                   پی نانی به بندِ کس میفتاد

*****

کسی کاو لااِله را در گِره بَست                   ز بندِ مکتب و مُلّا برون جَست

به آن دین و به آن دانش مپرداز                   که ازما می برد چشم و دل و دست

*****

چو می بینی که رهزن کاروان کُشت                      چه پرسی کاروانی را چِسان کُشت

مباش ایمن از آن علمی که خوانی              که از وی روحِ قومی می توان کشت

*****

جوانی، خوش گلی، رنگین کُلاهی                         نگاهِ او چو شیران بی پناهی

به مکتب علمِ میشی را بیاموخت                  میسّر نایدش برگِ گیاهی

*****

شتر را بچه ی او گفت: در دشت                نمی بینم خدای چارسو را

پدر گفت: ای پسر چون پا بلغزد                  شُتر هم خویش را بیند هم او را

«  علامه اقبال لاهوری »

 

ماهیت و ارزش  پروسه تدریس

ماهیت و ارزش پروسه تدریس ظاهراً خیلی ساده به نظر میرسد یعنی همه میخواهند و یا آرزو دارند که معلم و کادر های جامعه ببار آیند اما در حین ایفای وظیفه میفهمند که پروسه تدریس چقدر مشکل و باریکی های زیاد دارد.

البته پروسه تدریس یک عملیه بسیار پیچیده و مشکل است از خود راه و روش و میتود خاص دارد یک معلم خوب فقط در نتیجه دانستن ارزش، میتود ها و قانون تدریس میتواند پروسه تدریس خود را نظارت و اداره نماید و همچنان خصوصیت های جریان تدریس را تعیین کند.

پروسه تدریس عبارت از شکل خاص انتقال و کسب تجارب اجتماعی و تاریخی است. همچنان آموزش دو جانبه یا دو بعدی است، یعنی بدین معنی تمام فعالیت ها را معلم و شاگرد به پیش میبرند و دارای یک هدف مشترک میباشند. شاگردان در جریان آموزش، دانش، عادت، مهارت، تجربه و تربیت را کسب مینمایند که توسط معلم ارائه میگردد.

آموزش عبارت از تعلیم مثبت تدریس است.

تدریس فعالیت معلم و شاگرد را در بر دارد در این پروسه نه تنها دادن معلومات به شاگردان است بلکه معلم باید مضمون خود را به گونه تدریس نماید که شاگردان سهم فعال بگیرند و تدریس در ذات خود جنبه تربیتی و تکاملی داشته باشد. بویژه در زمان حاضر که عصر رشد علم و تکنالوژی است معلمان راه های ویژه ای را دریافت میکنند تا شاگردان مجهز به دانش و مهارت های موثر رو برو گردند معلمان میکوشند تا فکر ابتکاری شاگردان را بیشتر تقویت بخشند.

 

پروسه فراگیری دانش چگونه امکان پذیر است؟

نخست باید گفت پروسه یادگیری به شکل های گوناگون امکان پذیر میباشد.  همچنان درک، فهم، تفکر، بخاطر سپردن، تعمیم، تعقل و مطالعه پی در پی در پروسه تدریس شامل میباشد باید از جانب معلمان در وجود شاگردان انکشاف داده شود.

چنانچه پروسه فراگیری دانش تحت شرایط زیر خوبتر امکان پذیر میباشد:

1-                        فعال ساختن احساس تجربی، استعداد و مستحکم کردن دانش شاگردان در همه حالت.

2-                        رشد انگیزه شاگردان برای فعالیت های تعلیمی.

3-                        شناسائی موضوع، اهداف و قضایای درس برای شاگردان.

4-                        توضیح از جانب معلم جهت درک مواد جدید به شکل واضیح و شعوری به شاگردان.

5-                        دادن مثال ها، تفکر عینی، رابطه و مناسبات در مواد تهیه شده برای شاگردان.

6-                        عمومیت بخشیدن بر دانش منظم و معرفی درست شرایط درس برای شاگردان.

7-                        نتیجه گیری پی در پی از درس برای شاگردان.

8-    طرز سپردن کار خانگی برای شاگردان.

 

اهمیت روش های نوین تدریس

نخست باید گفت ما در عصری قرار داریم، که بنام عصر انقلاب علمی نام بگذاریم بجا خواهد بود. زیرا ثمره انکشاف علوم را میتوان در بطن روش های نوین تدریس دریافت نمود. در حقیقت بالاثر تحقیقات و زحمات علمای تعلیم و تربیه در سیستم تدریس به طور کلی تغییرات به عمل آمد در نتیجه از موثر ترین و جدید ترین شیوه های تدریس کار گرفته شود و در وقت کم معلمان محترم میتوانند مطالب زیاد را دریافت کنند.

همچنان اهمیت روشهای نوین تدریس در این است که با به کار بردن دقیق و به موقع آن سبب یادگیری موثر، دقیق، و سودمند در ذهن شاگردان میگردد.

از جانب دیگر معلمانی که روشهای نوین را  می شناسند و آنها را در موقع اش به کار میبرند. بر علاوه ایکه دارای اندوخته خوبی در زمینه تدریس میباشند. دیگران و به خصوص شاگردان را به صفت معلمان با دانش و با فهم می شناسند. این کتگوری معلمان از شخصیت خوبی علمی بر خوردار اند و مورد احترام شاگردان قرار میگیرند. معلمانی که حین پیشبرد دروس خویش از شیوه های متفاوت تدریس استفاده میکنند بدون شک از سایر معلمان که از این شیوه استفاده نمیکنند برتریت دارند. معلمان موفق و توانمند به طور دایم از روشهای نوین تدریس استفاده میکنند. و برای ارائه یک مفهوم از چندین شیوه تدریس استفاده مینمایند اگر معلمان گرامی بتوانند روش های نوین تدریس را که بنام تدریس فعال یا خوب یاد میشود بطور منظم و سیستماتیک بکار گیرند خصوصیات و مهارت های ذیل در شاگردان پدید میآید و تقویت میشود:

1-                        شاگردان را متعهد میسازد تا نسبت به مسایل اجتماعی و فرهنگی تغییرات در خویش وارد کنند.

2-                        شاگردان را قادر به یادگیری مستقلانه میسازد.

3-                        شاگردان را برای نو آوری و زود یادگیری وادار میسازد.

4-                        شاگردان را با هوش و با صبر در حصه یادگیری تربیه مینماید.

5-                        شاگردان را به سوی یک ارزیابی درست سوق میدهد.

6-                        توانائی ذهنی شاگردان را انکشاف میدهد.

7-                        در وجود شاگردان مهارت های یادگیری را تقویت میبخشد.

8-                        شاگردان را در کار های گروپی وادار میدارد.

9-                        شاگردان را با معلومات و شخصیت عالی تربیه مینماید.

10-                 شاگردان را در اجرای کار خانگی و مطالعات بیرونی تشویق مینماید.

جدول مقایسوی روش های تدریس فعال و غیر فعال

 

شماره

جدول مقایسوی روش های تدریس فعال و غیر فعال

روش های تدریس فعال(آموزش محور)

روش های تدریس غیر فعال محتوا محور(سنتی)

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

ذکاوت و ذهن شاگردان رشد مینماید

معلم به حیث رهنما و نظارت کننده شرایط یادگیری را فراهم میسازد.

معلم مهارت های ذهنی را در وجود شاگردان تقویت میبخشد.

معلم کار گروپی را بین شاگردان ایجاد مینماید.

در صورت یاد گرفتن شاگردان اعتماد به نفس پیدا میکنند.

مفهوم درس برای شاگردان با اهمیت میگردد.

روح نو آوری در وجود شاگردان پرورش می یابد.

روحیه استقلال فردی و دانش به شاگردان یافت میشود.

روحیه جستجو و تحقیق در وجود شاگردان پرورش می یابد.

توانائی علمی و تحقیقی شاگردان انکشاف می یابد.

. درس برای همه میباشد

 

ذهن و ذکاوت شاگردان بدون تحرک باقی میمانند.

معلم به حیث انتقال دهنده معلومات میباشد و شاگردان غیر فعال.

یادگیری طوری طوطی وار را بخود میگیرد.

شاگردان بطور انفرادی فعالیت مینمایند.

شاگردان به دیگران وابستگی درسی دارند.

شاگردان تعریف مفهوم را حفظ میکنند.

از مطالب جدید شاگردان خبری ندارند.

روحیه اتکاء به دیگران برای شاگردان یافت میشود.

روحیه تیار آماده کردن مواد به شاگردان تقویت پیدا میکند.

در وجود شاگردان کسالت و سستی دیده میشود.

درس برای شاگردان لایق میباشد و بس.

 

 

 

 

انواع فعالیت های موثر از لحاظ تعداد شاگردان در صنف

از اینکه معلمان محترم در صنف از تدریس فعال برخوردار باشند باید شاگردان را وادار به فعالیت نمایند. در اینصورت معلمان با تجربه کوشش مینمایند شاگردان را به بخش های گوناگون تقسیم نموده مصروف مطالعه و تحقیق قرار بدهند از آنجمله به چهار بخش عمده فعالیت های معلمان را در صنف بالای شاگردان مورد مطالعه قرار میدهیم:

الف- فعالیت تمام صنفی:

یک شخص معلومات کم را برای گروپ بزرگ شاگردان میتواند بدهد و تمام شاگردان در عین وقت عین فعالیت را اجراء می کنند.

- مفاد دیگر آن اینست که شاگردان بدون ترس و هراس تجارب و مفکوره های خود را  با همدیگر و معلم شریک می سازند. این فعالیت ها که برای صنوف می باشد می تواند در آن از جانب معلم معلومات مختصر داده شود، از جمله شاگردان یک نفر به حیث منشی موضوع تعیین شده را توضیح بدهد و دیگران متوجه آن باشند و در اخیر از آن سوالات لازمه را کنند و منشی مکلف است از سوالات همصنفی هایش جواب ارائه کند.

شاگردان در صنوف ممکن است از لحاظ سویه و توانائی فرق داشته باشند و می تواند که یک موضوع برای یک نفر شاگرد لایق ورزیده و با استعداد خسته کن و تکراری باشد. اما بر عکس، برای شاگردان ضعیف مشکل می باشد. برای حل این نوع مشکلات اجرای فعالیت های شاگردان در گروپ ها طریقه خیلی خوب و مؤثر است. و شاگردان در حین مباحثه و دیالوگ خود را مرسانند. و تبادل افکار مینمایند. که این طریق را میتوان از جمله فعالیت های موثر تدریس نامید.

ب) کار گروپی:

جای آنرا دارد که یک صنف به چند گروپ تقسیم گردد و همه گروپها تحت رهنمایی معلم،  بالای عین موضوع یا موضوعات مختلف کار کنند. در اینجا نکته خیلی مهم و با ارزش آنست که وظیفه ی داده شده به گروپ ها باید شکلی به خود داشته باشند که هر عضو گروپ توأم با اعضای دیگر گروپ جمعاً در رابطه یک موضوع فکر کند. با یکدیگر کار کنند و معلم برای آن ها رهنمائی کند و گاه گاه با آن ها کار های تعقیبی را اجرا کند، شاگردان در گروپ های کوچک با یکدیگر خود همکار و برای تشریک مساعی، صحبت، و تبادل نظر باید فرصت موجود باشد و برای اعضای هر گروپ مجال سهم گیری میسر گردد. و در هر گروپ یک نفر به حیث منشی به طور دورانی تعیین گردد. تا از موضوع مطروحه دفاع نماید.

معلم در میان گروپ ها گشت و گذار خواهد کرد و در وقت ضرورت به آن ها رهنمائی خواهد نمود. گروپ ها بر مبنای قابلیت ها معیار ترتیب شده باشند. لذا معلم وقت زیاد را با گروپی صرف خواهد کرد که به کمک بیشتر نیاز دارد.

گروپ های کوچک می توانند که بر مبنای استعداد ها و قابلیت های شاگردان به خوشی خود شاگردان و یا به طور مختلط از این دو معیار ترتیب و ساخته شوند. گروپ های که به اساس قابلیت ها و استعداد های آن ها ترتیب و ساخته شده باشند، شاگردان در آن ها از لحاظ سویه آموزش یکجا جمع می باشند و وظایف سپرده شده به آن ها هم باید به سویه آن ها برابر باشد.  نکته ی مهم در این رابطه آنست که معلم در این نوع گروپ ها باید تقاضای کم و سطح پایین نکند. اگر شاگردان از لحاظ استعداد ها در یک گروپ ترتیب و تنظیم گردیده باشند، معلم باید به وِیژه گیها و علایق اعضای گروپ توجه خاص مبذول بدارد. بهتر آنست که گروپ ها وقتاً فوقتاً تبدیل گردند.

ج) کار انفرادی:

گاه گاه شاگردان یک وظیفه را به طور انفرادی انجام می دهند. شده می تواند که این وظیفه از جانب شاگردان و معلم تعیین گردد. موضوع می تواند به ارتباط درس یا به ارتباط ضرورت های شاگردان باشد. امکان آن نیز موجود است که شاگردان به سرعت خود یا مطابق توانایی خود کار کنند. البته نا گفته نباید گذاشت شاگردان کنجکاو و با پشتکار به طور انفرادی بالاثر مطالعه و تحقیق خیلی خوبتر رشد مینمایند. اما شاگردان ضعیف به طور دو نفری و گروپی تا یک مدتی درس را تعقیب کنند تا به طور درست آماده شوند.

 

د) کار دو نفری (جوره ئی ):

کار دو نفری زمانی مؤثر می باشد که شاگردان با یکدیگر خود کمک کرده و مشترکاً کار کنند، در باره حل یک مسئله یا مشکل بحث کنند، وظایف خانگی را مشترکاً بنویسند و بخوانند. برای یکدیگر خود درس را توضیح کنند، یا فعالیت در باره چیز های دیگر باشد، در صنوف کار دو نفری جنبه خیلی عملی دارد، زیرا که اگر تعداد شاگردان خیلی زیاد هم باشند، آن ها می توانند دو به دو و در پهلوی همدیگر کار کنند.

اهداف تعلیمی و تربیتی یک ملت را میتوان به بخش ها و انواع ذیل تنظیم نمود:

1-                        اهداف که به فرهنگ و دین یک کشور تعلق بگیرد.

2-                        اهداف که به پیشرفت ملی مربوط باشد.

3-                        اهداف که به رشد مهارت ها و استعداد های افراد و یک فرد مربوط باشد.

4-                        اهداف که به رشد خانواده و اجتماع ارتباط گیرد.

5-                        دانش در باره ارزشهای دینی یک کشور.

6-                        تربیه کارمندان ماهر و مسلکی به منظور پیشرفت تعلیم و تربیه و اقتصاد ملی.

7-                        رشد ارزشهای اخلاقی شاگران در جامعه که زیست مینمایند.

8-                        پیشرفت کشور وابسته به پیشرفت بشر و منابع بشری.

9-                        تقویت همبستگی و هویت ملی.

10-     احترام به والدین و به اسرع وقت خدمت آنها را نمودن.

 

آماده گی های معلم برای تدریس فعال

بطور عمده باید گفت آماده گی های معلم برای تدریس فعال دارای اجزای زیاد میباشد. زیرا هر کار از خود یک برنامه منظم دارد بناءً تدریس فعال با تطبیق یک شیوه نمیشود انجام بپذیرد ناچار معلمان محترم آماده گی های گوناگون و طریقه های منظم را جهت پیشبرد یک درس فعال در نظر داشته باشند.

در اینجا اجزای مهم تدریس فعال و قسمت های عمده پلان درسی را این چنین میتوان نام گرفت:

1-                        داشتن پلان درسی منظم.

2-                        منظوری آمریت دیپارتمنت.

3-                        عنوان مضمون که درس میدهد.

4-                        اسم صنف درسی.

5-                        عنوان درس.

6-                        هدف کلی.

7-                        هدف جزئی.

8-                        هدف های رفتاری.

9-                        ارزیابی از درس گذشته.

10-                 ارزیابی از درس جدید.

11-                 کنترول صنف.

12-                 طرز سپردن کار خانگی.

13-                 تقدیر و تحسین کردن شاگردان.

14-                 استفاده از میتود های گوناگون.

15-                 روش شاگردن محوری.

 

آماده گی های شاگرد برای تدریس فعال

زمینه آماده گی های تدریس فعال برای شاگردان وقتی امکان پذیر است همان موسسه ایکه در آن درس میخوانند باید برنامه های منظم را داشته باشند همچنان قابل یاد آوریست آماده گی های شاگردان برای تدریس فعال وقتی صورت میگیرد که معلمان محترم زمینه آموزش را برای شاگردان مهیا نمایند یعنی بدین منظور برای شاگردان اهمیت آماده گی به درس را توضیح دهند و رهنمائی کنند. زیرا در پروسه تدریس دو عُنصر عمده یعنی معلم و شاگرد نقش عمده را دارا اند. شاگردان به مطالعه خصوصی و تحقیقات کتابخانه ای روی نه آورند بطور ساکت و بدون تحرک باقی میمانند. اما وقتیکه شاگردان همیشه از خود شایستگی، فعالیت در سیمنار های صنفی، کار های گروپی و کنفرانس های علمی نشان بدهند در اجرای یک تدریس فعال مستقیماً نقش ایفا مینمایند.

علمای تعلیم و تربیت را عقیده بر این است تدریس فعال با انگیزه درست و تحرکات شاگردان انجام میپذیرد زیرا تدریس فعال را امروز بنام آموزش محور و یا شاگرد محور نام نهاده اند یعنی در این پروسه همیشه شاگردان فعالیت مینمایند و معلمان منحیث نظارت کننده و رهنما ایفای وظیفه می نمایند. در پروسه تدریس سنتی شاگردان بطور غیر فعال درس را فرا میگیرند و بطور طوطی وار درس را به حافظه میسپارند. در حقیقت آموزش فعال آماده گی های زیاد را میخواهد یعنی همیشه شاگردان در پشت مطالعه و اجرای درس سرگردان اند و تنها در مواقع ضروری از معلمان مدد میجویند.

آماده گی های شاگردان در تدریس فعال باید بطور مداوم صورت گیرد و در ژورنال ارزیابی فعالیت آنها درج گردد تا باشد معلمان برویت فعالیت و درخشنده گی روزانه شاگردان، شاگردان را ارزیابی نموده مستحق نمره و درجه بدانند.

به شاگردان فُرصت سوال کردن داده شود.

نخست باید گفت روش سوال و جواب از جانب معلم در صنوف درسی تطبیق گردد از بسا جهات برای معلم و شاگرد با اهمیت میباشد. زیرا یگانه عُنصری که معلم را میرساند و به دانش مسلکی اش اثر مستقیم میگذارد شاگرد میباشد چنانچه علمای تعلیم و تربیه را عقیده بر این است که شاگردان در حقیقت مکتب معلمان اند. در مکتب که تحرک وجود نداشته باشد شاگرد بی سواد باقی میماند. بدین منظور معلمان موفق و با احساس برای شاگردان وقت و فرصت سوال کردن را باید بدهند. وقتیکه معلمان شاگردان را اجازه سوال کردن، دادند باعث رشد و انکشاف نه تنها شاگردان میگردد بلکه به دانش معلمان اثر مستقیم و سودمند را میگذارد. البته شاگردان به منظور اغراض و یا بدبینی داشتن با معلم هیچ وقت سوال نمیکنند یعنی آنها آرزو دارند یگانه منبع یاد دهنده و مشکل کشای شان معلمان نهایت گرامی میباشند.

 فلهذا معلمان محترم برای شاگردان فرصت سوال کردن را بدهند. درست است علم دریایست بی حد و کنار یعنی معلمان به تماماً سوالات شاگردان پاسخگو شده نمیتوانند در آنصورت به خود احساس کمی نکنند و اعتراف کنند که این جواب را نمی دانند و منابع و مأخذ بدهند تا شاگردان حل مشکل نمایند و یا بروز دیگر جواب را برای شاگردان انتقال بدهند.

معلمان در مواقع لازم از شاگردان پرسش نمایند

معلمان توانمند با داشتن یک پروگرام دقیق و اهداف معیین کوشش مینمایند از کدام شیوه ها استفاده کنند تا شاگردان به زود ترین فُرصت به فیض علم و دانش آراسته گردند اما به اساس تجربه بهترین شیوه تدریس را در وجود پرسش کردن از شاگرد شناسائی نموده اند. زیرا سوال کردن ذهن و ذکاوت شاگردان را جهت کسب دانش وافر و پیگیری مداوم درس بطور ذهن نشین تقویت میبخشد. معلمان در برنامه و پلان درسی خویش بطور منظم از شاگردان باید سوال کنند. از اینکه سوال کردن، شاگردان را وادار مینماید تا هر روز وظایف خانگی خویش را ناگزیر انجام دهند. معلمان محترم در همه دقایق ساعات درسی خویش از شاگردان سوال نکنند. و به رویت یک برنامه خاص شاگردان را عیار نمایند تا به سوالات معلم جواب بدهند. نخست برنامه خود را چنان عیار نمایند در شروع ساعات درسی از درس گذشته سوال نمایند و در ختم درس جدید از درس جدید نیز سوال نمایند نا گفته نباید گذاشت سوالات معلم از درس گذشته بطور مقالوی و تشریحی همچنان سوالات کوتاه نسبت به دانش و کته گوری های سویه وی شاگردان صورت گیرد. اما از درس جدید سوالات کوتاه صورت گیرد. اینگونه سوال و جوابات در جریان تدریس بطور نورمال همه روزه بدون وقفه باید جریان داشته باشد.

قابل یاد آوریست پرسش معلمان تنها به پرسش های یومیه تعلق ندارد آنها باید در امتحانات رسمی بطور تقریری و تحریری از شاگردان پرسش نمایند و تماماً امتیازات شاگردان را در یک جدول ثبت نموده بالاخره درج شقه کرده رسماً از طریق اداره مربوطه ابلاغ نمایند. در آنصورت معلمان و شاگردان متیقین میگردند که این روش سوال کردن باعث انکشاف شاگردان گردیده است.

 

مهارت های تنظیم درست روابط انسانی در صنف درسی

روابط انسانی در صنف درسی در برگیرنده رابطه خوب میان معلم و شاگردان، میان شاگردان با شاگرد می باشد.

این روابط ممکن است به شکل رسمی، غیر رسمی، عمومی، خصوصی، کلامی وغیره کلامی تامین شود.

روابط انسانی در برگیرنده همه تعاملات بین اعضای صنف، جامعه و خانواده است. که شامل محبت ها، تنفرها، آشتی ها، قهر و غضب، درک متقابل، تأمین نیاز ها، درگیری های لفظی بین شاگردان می باشد. معلم باید آن ها را که ناگزیر ایجاد می شود و یا وجود دارد بطور منظم تنظیم نماید و از بروز پدیده های منفی در بین شاگردان جلوگیری بعمل آورده و زمینه را برای رشد و تکامل پدیده های مثبت این آماده سازد.

روابط نیک و پسندیده انسانی می تواند با رعایت نکات ذیل حاصل شود و در میان شاگردان تقویت گردد:

1-                        به خواسته های معقول شاگردان توجه همیشگی صورت گیرد.

2-                        شاگردان را دوست داشته باشید و به شخصیت فردی آن ها احترام گذاشته شود.

3-                        استعداد و توانمندی های شاگردان تشخیص داده شود و معلم باید وظیفه را بر مبنای استعداد و توانمندی های شاگردان به آن ها واگذار کند.

4-                        با شاگردان ارتباط موثر بر قرار گردد. زیرا ارتباط موثر اساس تدریس فعال پنداشته می شود. و یا به عبارت دیگر یادگیری در صنف درسی مبتنی بر تسلط معلم بر مهارتهای ارتباطی می باشد.

 

مهارت های بر قراری ارتباط موثر معلمان با شاگردان

مهارت های بر قراری ارتباط موثر معلمان با شاگردان نخست از تجربه کافی بر خوردار میباشد، زیرا ارتباط موثر با شاگردان اولین موفقیت استاد را نمایان میکند. چرا که شاگردان هر لحظه همچون شخص ارتباطی با معلم اند. و به رهنمایی و ارتباطات خوب معلم ضرورت تام دارند و در مورد چند مهارت عمده معلم توجه مینماییم که ارتباط موثر را با شاگردان بر قرار ساخته میتواند:

1-                        به صحبت های شاگردان با دقت و حوصله مندی گوش فرا داده شود. گوش دادن به صحبت های شاگردان نمونه ای از احترام معلم نسبت به شخصیت شاگرد می باشد. بدون شک معلم حین گوش دادن به صحبت های شاگردان از حرکاتی مانند تکان سر، تماس چشم استفاده می نماید. این حرکات معلم نباید به سوی حرکات منحرف کننده گرایش پیدا کند.

2-                        در صنف باید همیشه ارتباط کلامی بین معلم و شاگرد وجود داشته باشد و معلم کوشش کند تا فضائی را در صنف ایجاد نماید شاگردان نظریات خود را آزادانه بیان کنند.

3-                        بعضی اوقات لبخند، تکان دادن سر و گردن نگاه کردن حرکات چشم می تواند پیام دهنده باشد معلم قبلاً باید ستراتیژی حرکات خویش را روشن سازد.

4-                        حرکات معلم باید به گونه ای باشد که بتواند اعتماد شاگردان را در هر حالت به خود جلب نماید.

5-                        موثر ترین روش برای تقویت همدلی میان شاگردان میان معلم و شاگرد افزایش اعتماد است که بیشتر به هم یاری و کار گروهی تاکید دارد.

6-                        معلم باید از روش مباحثه و گفتگو مستقیماً استفاده نماید و هم شاگردان را در ین بحث ها شرکت دهد.

7-                        بیان نقاط قوی و پرهیز از نقاط ضعیف شاگردان در محضر دیگران از جمله مهارت های است که می تواند روابط انسانی را در صنف درسی به درستی تأمین نمایند.

 

 

 

مهارت های ایجاد فضای صمیمت متقابل در میان شاگردان در صنف درسی

یکی از مهارت های معلم با تجربه و کار آزموده این است که بطور دوامدار باید فضای صنف درسی را برای شاگردان گرم، صمیمی، اطمینان بخش، قابل اعتماد و با نشاط نگهدارد. تا شاگردان در صنف درسی احساس آرامش نموده و در پرتو آن بتوانند درس معلم را به خوبی فراگیرند.

رهنمود های در زمینه حرکات معلم در صنف درسی

حرکات معلم در صنف نیز به نوبه خود در بالای پروسه تدریس به نحو بر جسته ای اثر میگذارد. تجربه به اثبات رسانیده است که شاگردان بیشتر به کردار معلمان خود توجه میکنند تا گفتار آن ها را تقلید کنند و از جانبی شاگردان در دوران که مصروف فراگیری درس اند، همیشه می کوشند تمامی حرکات معلمان خود را با دقت کامل دنبال نمایند تا در آینده ای که خودشان به صنف منحیث معلم ایفا وظیفه می نمایند از همان میتود ها استفاده ی لازم کنند.

عده ای از شاگردان دوست دارند تا حرکات معلم را بدون کم و کاست تقلید کنند و در اوقات فراغت و تفریح ها عیناً مانند معلم حرف بزند، خنده کنند، قدم بزنند، ناراحت شوند. و با اجرای این حرکات لحظاتی هم صنفان خود را خوش و سرگرم نگهدارد.

بنابر آن معلمان گرامی دقیقاً حین ورود به صنف درسی متوجه حرکات و رفتار خویش در برابر شاگردان باشند. و به این نکته مهم توجه نمایند که هیچ حرکت آنها از انظار شاگردان بدور نخواهد ماند.

معلمان حرکات خویش را طوری تنظیم نمایند که با ورود در صنف درسی در اولین حرکت و با یک نگاه سالم خصوصیات روانی شاگردان خویش را درک کنند و آنها را به درستی تشخیص دهند و با آنها از روی مهر و دوستی احوال پرسی کنند. شاگردان خویش را با ذکر نام آن ها حضور و غیاب نمایند. با شاگردان صمیمی باشند، در میان شاگردان تبعیض نه نمایند. به دروس آماده گی کامل داشته باشند. بدون پلان درسی داخل صنف درسی نشود. حین تدریس قهر و غضب را کنار بگذارند. به وعده های خود عمل کنند و توانائی های شاگردان را در نظر بگیرند و به اساس همان توانائی ها به آن ها وظیفه محول سازند. از اشتباهات درسی خود در صنف هراس نداشته باشند بلکه در دروس آینده به رفع آن بپردازند معلم با همه این اوصاف و کرکتر عالی طوری در عقب میز سخن رانی و یا در محل که خودش لازم می داند قرار گیرد، که بتواند از آن محل همه شاگردان را به درستی مشاهده نماید و هم از تخته سیاه و سفید به گونه درست استفاده کند. بعداً با گرفتن چوب اشاره، شروع به توضیح مطالب تعیین شده نماید. معلم نباید تا اخیر در یک محل ثابت باقی بماند. برای اینکه درس معلم برای شاگردان دلپذیر و خوشایند باشد لازم است از محلات مختلف گاهی در جلو گاهی در وسط و گاهی هم در آخر صنف اخذ موقع نماید و تدریس را ادامه دهد.

در جریان درس معلم از دست پرانی ها، حرکات بی موزون سر و گردن حرکات منفی و مغشوش کننده چشم و ابروها، از بردن دست به سر و گردن شاگردان، بردن دست هر لحظه به بینی، مالیدن هر لحظه چشم ها، فاژه کشیدن بیش از حد، تکان دادن دریشی، پاک نمودن بوت ها در محضر شاگردان به آواز خیلی بلند و خیلی پائین صحبت کردن خود داری نمایند.

بعضی از معلمان عادت دارند که تا اخیر ساعت درسی دست هایشان را در پشت سر گره زده و بصورت بسته از دست های خویش در هیچ موردی استفاده نمی کنند. و هم عده ای تا اخیر ساعت درسی دست های شانرا از جیب های پطلون های خویش بیرون نمی آورند. و بعضی هم با دستمال هر لحظه بینی اش را می فشاند و در نزد بعضی از معلمان تسبیح، چاقو، ناخون گیر، قیچی، زنجیر وغیره بهترین مالزمه درسی پنداشته شده تا اخیر درس از آن ها استفاده می نماید. که همه این حرکات، حرکات خوشایند، و پسندیده و موزون نمی باشد. و لازم است تا معلمانی که به اجرای این حرکات عادت گرفته اند. به هر وسیله ممکن از آن پرهیز کنند. نکته دیگریکه قابل یاد آوری است اینست بعضی از معلمان به مجرد داخل شدن به صنف در چوکی که در عقب میز گذاشته شده است می نشیند و تا اخیر ساعت تمامی فعالیت های درسی خویش را از همان محل به پایان میرساند. و بعضاً دیده شده است که در همین محل به طرف کسالت رفته تا بالاخره در همان جای به خواب می رود و صنف را سر انجام بسوی خود سری و انارشی درسی میکشاند و یکساعت درسی را که با مصارف هنگفتی آماده شده است به هدر می برد و وقت گرانبهای شاگردان را بی مورد مصرف می نمایند.

اما معلمانی که با آماده گی واحضارت مکمل درسی داخل صنف می شوند و تمامی حرکات خویش را تحت کنترول دارند بدون شک نقش خیلی ارزنده ای را در تربیت و پرورش سالم شاگردان، یعنی آینده سازان کشور ایفا می کنند.

 

چند رهنمود در خصوص شیوه بر خورد معلمان با شاگردان در صنف درسی

بر خورد معلمان با شاگردان در صنف درسی خیلی با اهمیت بوده می تواند. اثرات مثبت و منفی را بالای جریان تدریس از خویش بجا میگذارد. عده ی از معلمان با داخل شدن به صنف آنقدر خود کامه و ظالم عمل می نمایند که شاگردان با دیدنش تمامی اندوخته های قبلی خود را فراموش می کنند و سر انجام به حالت افسرده، دل زده و پریشان چون جسم بی روح در صنف حضور دارند.

عده ای هم آنقدر با عاطفه و دلسوز هستند که نقش یک پرستار کودکستان را بازی می نماید.

شاگردان از روش چنین معلمان استفاده سوء نموده و فضای صنف را به سوی هرج و مرج و خود سری می کشانند.

بناءً برای معلمان محترم توصیه میگردد تا روش متعادل را در پیش گرفته کوشش نمایند تا از برخورد و روش آنان شاگردان استفاده موثر و سودمند نمایند.

 

چند رهنمود به منظور تشویق شاگردان به درس خواندن

نخست باید گفت انسان فطرتاً آزاد متولد گردیده است و مشکلات را به آسانی قبول نمی نماید البته آن مشکلات را که برایش سود آور باشد. بخصوص طلب علم برای انسان در اوایل مشکلات زیادی را ایجاد مینماید و انسان به خوش خود چندان به زحتمکشی، آموختن درس خود را درگیر نمی کند. اما جهت درک درست و افهام درست برای شاگردان یک رهنمائی خاص ضرورت میباشد. البته این رهنمائی اولین وجیبه معلمان است تا با استفاده از مهارت های معلمانه ای خویش شاگردان را وادار به فراگرفتن درس نمایند و همیشه با تجارب خویش و با مثال های زنده از محیط و ماحول و از جهان بینی علمی و انکشاف دانشمندان و محصلان قبلی توضیحات ارائه بدارند تا شاگردان تشویق به درس خواندن شوند.

چنانچه معلمان موفق جهت تشویق شاگردان به درس خواندن باید برای شاگردان انگیزه فراگیری درس را ایجاد نمایند زیرا ایجاد انگیزه در وجود شاگردان اولین مراحل موفقیت را ایفا می نماید در اینجا لازم دانسته شد تا چند انگیزه ای که به شاگردان داده شود باعث تشویق شدن آنها به فراگیری درس میگردد بطور ذیل به بررسی میگیریم:

1-                        همیشه فعال نگهداشتن شاگردان در صنف باعث تشویق آنها به درس خواندن میگردد.

2-                        معلمان نتایج شاگردان را وقتاً فوقتاً ابلاغ نمایند و شاگردان را تشویق و ترغیب نموده ثمره زحمت شان را به شاگردان روشن سازند.

3-                        احترام متقابل بین معلم و شاگرد، شاگردان را تشویق به درس خواندن مینماید.

4-                        قدردانی از فعالیت ها، همکاری ها و حرکات شایسته شاگردان باعث میگردد تا شاگردان به درس خواندن تشویق شوند.

5-                        انعطاف نشان دادن در مقابل خطا های شاگردان و تشویق سالم آنان باعث میگردد تا شاگردان به درس خواندن علاقه مند شوند.

6-                        به سوالات شاگردان جوابات قناعت بخش باید ارائه گردد.

7-                        به شاگردان چنان انگیزه داده شود یعنی عامل اصلی یادگیری خود را بپندارند.

8-                        معلمان در ارزیابی خود شاگردان را همیشه تشویق نمایند.

9-                        به نظریات شاگردان معلمان با حوصله مندی گوش فرا بدهند و به سوالات آنها اگر نمی فهمد اعتراف نمایند و در حصه حل آن همکاری نماید.

10-                 خصوصیات و فعالیت های معلمان بطور نمونه در حصه مطالعه و علاقه مندی به درس شاگردان را وادار به مطالعه نماید.

 

آماده ساختن قیافه ظاهری معلم شامل فعالیت های ذیل است

نخست باید گفت در پروسه تدریس نه تنها میتود و دانش معلم بالای شاگردان موثر واقع میگردد بلکه وضع ظاهری و تِب معلمی نیز بالای شاگردان اثرات مستقیم میگذارد. البته در اینجا لازم دانسته شد معلمان محترم جهت آماده ساختن قیافه ظاهری خویش به موارد زیر توجه نمایند:

1-                        اصلاح و مرتب نمودن موی سر، ریش، بروت بطور دوامدار.

2-                        اصلاح ناخن های دست و پا در وقت معیین.

3-                        اصلاح مو های اضافی داخل گوش ها و بینی.

4-                        پاک بودن دست ها، گردن و صورت.

5-                        پاک بودن لباس در همه حالت.

6-                        پوشیدن لباس مطابق به موسوم.

7-                        داشتن کتابچه یاد داشت، قلم و امثال آنها.

8-                        داخل شدن به صنف با لباس منظم رسمی.

9-                        معلمان قبل از داخل شدن به صنف متوجه وضع ظاهری خود باشند.

10-     معلمان در آرایش وضع ظاهری خویش تعادل را رعایت نمایند.

 

معلم چطور خویشرا به موضوع که فردا تدریس میکند آماده سازد

جای آنرا دارد در مورد آماده گی های معلم خیلی بحث صورت گیرد، زیرا معلم شدن آسان است اما معلمی کردن مشکل. یعنی بدین معنی هر عالم معلم شده نمی تواند چنانچه در مقدمه تذکر بعمل آمد که درکار معلمی هزاران باریکی باریکتر از مو وجود دارد پس یک معلم همیشه شاگرد باشد. بدین منظور آماده گی های معلم مراحل زیاد را میخواهد، یعنی از آوان شاگردی، رخصتی های تابستانی و زمستانی در حین اشغال وظیفه ضرورت به آماده گی دارد.

اما در اینجا منظور ما در این است که یک معلم برای تدریس فردایش چگونه خود را آماده میسازد خیلی بحث مهم و قابل توجه پنداشته میشود. البته باید گفت آماده گی فردای درس مربوط به آماده گی های قبلی استادان میگردد اگر یک استاد قبلاً در ایام تحصیل و ایفای وظیفه آماده گی و مطالعه نداشته باشد او موفق نیست که در یک شب آماده گی درس خود را برای فردا داشته باشد. بخاطر اینکه علم را دانشمندن به بحر تشبیه میکنند اما بحر بیکران علم از انسان تقاضا دارد تا همیشه آنرا مشاهده و مطالعه نماید نه در وقت کم.

خوشا به حال آن معلمان معزز که آماده گی های قبلی دارند و در حین آماده گی تدریس فردای خویش به اضطراب و سر در گُمی مواجه نمیشوند. و آنها را میتوان از جمله حقیقی ترین و با درک ترین معلمان جامعه قلمداد نمود. و این معلمان بنابر اصول و مقررات موسسات تحصیلی خود را در پروسه تدریس عیار مینمایند یعنی دارای یک پلان منظم درسی مطابق کریکولم درسی میباشند. آنها در کتابچه پلان نخست شرایط تدریس را در نظر گرفته و بعد از اخذ ملاحظه آمرین ذیربط داخل صنف درسی میگردند. در حقیقت این عمل آنها نمایانگر آماده گی درس فردا میباشد.

 

کار خانگی و اهداف آن

طوریکه یک شاگرد در طول 24 ساعت بدون از وقفه های تفریحی و یا استراحت میتواند بیشتر از 15 ساعت در اجرای کار های تربیه وی و اجتماعی عمل نماید. یعنی بدین معنی شاگردان در مکاتب جهت کسب دانش از 15 ساعت فوق الذکر 4ساعت در اجرا و فراگیری تدریس مشغول اند البته زیاد تر در این مدت از جانب معلمان رهنمائی میگردند اما به مدت 11 ساعت دیگر خارج از صنف قرار دارند. پس در این مدت اگر شاگردان با داشتن یک تقسیم اوقات منظم وظایف درسی خویش را انجام دهند در حقیقت بسیار استفاده کرده اند زیرا در ایفای وظایف کار خانگی شاگردان نقش والدین مقدم تر از نقش معلم میباشد.

اجرای وظایف خانگی شاگردان را قادر میسازد تا بطور درست و ذهن نشین درس را فرا بگیرند. کار خانگی همان خلا های درسی را که در صنف درسی برای شاگردان رونما میگردد تکمیل مینماید یعنی بدین معنی کار خانگی با داشتن فرصت و وقت مناسب شاگردان را به کسب دانش موفق میسازد البته اهداف کار خانگی زیاد میباشد و بطور عمده چند هدف کار خانگی را در اینجا تذکر میدهیم:

1-                        معلم کار خانگی را به شاگردان وظیفه میسپارد تا بطور آزاد درس را بیاموزند.

2-                        کار خانگی در پروسه یادگیری نظم میبخشد.

3-                        کار خانگی باعث رشد شخصیت علمی شاگردان میگردد.

4-                        کار خانگی به مواقع لازم صورت گیرد باعث انکشاف شاگردان میگردد.

5-                        کار خانگی سطح دانش و استعداد شاگردان را بلند میبرد.

6-                        کار خانگی سبب میشود تا شاگردان در مقابل همدیگر رقابت سالم نمایند.

7-                        کار خانگی همیشه از جانب معلم پیگیری گردد.

8-                        کار خانگی روابط بین معلم، شاگرد و والدین را تأمین مینماید.

9-                        کار خانگی شخصیت معلم را در نزد والدین شاگردان بلند میبرد.

10-                 کار خانگی موثر ترین شیوه تدریس و اهداف آموزشی به شمار میآید.

 

انواع کار خانگی

مطالعات و پژوهش هایکه در خصوص کارخانگی در سراسر جهان در قرن بیست و یکم انجام شده است، کارخانگی را به دو دسته ی عمده تقسیم کرده اند.

الف: از نظر محتوا: کار خانگی را از نظر محتوا به 4 دسته، اصلی یا تمرینی، آماده سازی، بسطی- امتدادی و نوآوری طبقه بندی نموده اند که هر یک را به طور جدا گانه مورد مطالعه قرار میدهیم.

1-                        کار خانگی تمرینی:

این نوع کار خانگی به منظور تقویت مفاهیم، دانش و مهارت های شاگردان به آن ها داده میشود.

2-                        کار خانگی آماده سازی:

این نوع کار خانگی در صورتیکه تدریس درست عملی شود شاگردان را به درس بعدی آماده می سازد.

3-                        کار خانگی بسطی و امتدادی:

این نوع کار خانگی اجرای فعالیت های علمی را ممکن می سازد که 50  فیصد از طرف شاگردان و 50 فیصد از طرف معلم طرح میشود.

4-                        کار خانگی خلاقیتی( نو آوری ):

این نوع کار خانگی به شاگردان به منظوری داده میشود تا در خصوص مفاهیم دانش و مهارت ها نوآوری بوجود آورند. درین نوع کار خانگی هم فکر و هم عمل شاگرد رشد میکند  یعنی اینکه شاگردان خودشان کار خانگی را برای خود تعیین میکنند و به حل آن میپردازند.

شیوه های ارایه کار خانگی

از نظر ساختار و شیوه ارائه برای شاگردان کارخانگی را به سه دسته تقسیم میکنند:

1-                        کار خانگی عمومی:

آن دسته فعالیت های است که برای همه شاگردان در نظر گرفته میشود که اکثراً شکل تمرین و آماده سازی را دارند.

2-                        کار خانگی گروهی:

درین نوع کار خانگی شاگردان از طریق مشارکت با همدیگر و تصمیم گیری جمعی یک موضوع را تعیین و اجرا می نمایند در حقیقت کار گروپی میکنند و معلم برای هر گروپ به اساس توانائی های آن ها موضوعات مناسبی را مطرح می سازد این نوع کار خانگی در زمینه های یادگیری و یاد دهی جاه و مقام ارزشمندی را دارا می باشد.

3-                        کار خانگی انفرادی:

این نوع کار خانگی به اساس تفاوت های فردی شاگردان به آن ها محول میشود. بیشتر از نوع خلاقیتی است. معلم تمامی توانائی ها و علایق فکری و ذهنی شاگردان را می شناسد و مطابق آن به آنها کار خانگی را میدهد.

تعیین نوع کار خانگی:

کار خانگی بر اساس دو عامل تعیین میشود:

1-                        بر اساس روش های تدریس:

این نوع کار خانگی را روش های تدریس معیین میکند، بدین معنی که معلم علایق و نیاز های شاگردان را در جریان درس شناسائی نموده و به آن ها کار خانگی را تعیین میکند.

2-                        تعین کار خانگی بر اساس اهداف درسی:

معلم بر اساس اهداف درسی کار خانگی را مشخص میکند، جهت معلومات بیشتر به عنوان «استقامت های معلم در شناخت هدف های تدریس» مراجعه شود.

 

نقش معلم در اجرای کار خانگی

نخست باید گفت نقش معلم در اجرای کار خانگی مراحل اولیه ای اجرای کار خانگی را تشکیل میدهد، یعنی بدین معنی معلم برای شاگرد درس را تقدیم نمود و بعداً برای شاگرد کار خانگی را به نسبت داشتن استعداد های متفاوت در صنف با طرز های گوناگون میسپارد. البته در اجرای کار خانگی و تهیه مواد کار خانگی بعد از معلم والدین نقش مستقیم و موثر را ایفا مینمایند زیرا معلمان تنها وظایف را به شاگردان میسپارند و دو باره ارزیابی مینمایند. لیکن در کیفیت، موثریت، غنامندی و اجرای درست کارخانگی والدین نقش دارند زیرا آنها به مدت بیشترین وقت در بیست و چهار ساعت نسبت به معلمان اولاد خویش را تحت کنترول قرار میدهند.

البته در اینجا بحث ما زیادتر در مورد نقش معلم و اجرای کار خانگی توسط شاگردان میباشد معلمان باید تماماً ویژه گی ها و خصوصیات کار خانگی با خبر باشند و در مواقع ایکه نتیجه خوب بدست نیاورند نا چار با اولیای شاگردان در تماس شوند و در مورد خصوصیات فردی، روابط اجتماعی شاگردان معلومات حاصل کنند همچنان شاگردان را از لحاظ خصوصیت فردی یک معلم مطالعه نه نماید از درس خویش هیچگاه نتیجه گرفته نمی تواند زیرا امکان دارد عده شاگردان مشکلات فامیلی و یا اقتصادی داشته باشند اما معلمان بدون شناختن شاگردان خویش اجرای کار خانگی خوب را از ایشان در آنصورت تفاضا کرده نمیتواند.

معلمان محترم کار خانگی را به آن منظور به شاگردان بسپارند تا شاگردان برای درس جدید و یاد گرفتن درس گذشته آماده شوند.

 

نقش والدین در اجرای کار خانگی:

نخست معلمان همه روزه کار خانگی را برای شاگردان معیین میکنند و شاگردان آنها را در کتابچه های خویش یاد داشت می نمایند. والدین شاگردان باید همه روزه کتابچه های فرزندان شان را ببینند. صورت اجرای آن را کنترول نمایند و در اخیر کار انجام شده آنها را بر رسی نمایند. این کار سبب میشود تا اگر معلم کار خانگی تعیین نکرده باشد و یا کار خانگی داده شده غیر معقول به نظر رسد. والدین شاگردان با مکتب و معلم مربوطه تماس بگیرند و آنها را از کم و کیف موضوع آگاه سازند برخی از والدین از این که خودشان بعضی از مسائل درسی فرزندان شان را نمی دانند از نظارت بر انجام کار خانگی شاگردان شانه خالی میکنند. چنین طرز تفکر اشتباه است. زیرا نقش والدین در کار خانگی این نیست که آن ها تمام موضوعات درسی فرزندان شان را بدانند بلکه وظیفه اصلی آن ها رهنمائی، هدایت و تشویق فرزندان شان در موضوع مورد مطالعه است. نه تدریس یا انجام دادن کار خانگی آنها، زیرا متباقی کار ها به عهده معلمان و مکتب می باشد. باید در مورد کمی و کیفی کار آنها معلمان را در جریان بگذارند. و از معلمان مدد بجویند.

 

امتحان و اهمیت آن در حیات معنوی شاگردان

امتحان چیست:

امتحان، آزمون یا تست وسیله است که معلمان به کمک آن آموخته های شاگردان را مورد ارزیابی قرار میدهند. یا به عبارت دیگر به کلیه ابزاری که به منظور جمع آوری اطلاعات بکار برده میشود امتحان یا آزمون گفته میشود همچنان امتحان یا تست یکی از آن جمله وسایلی است که برای کشف استعداد ها تشخیص و سنجش خصایص روانی مانند هوش، رغبت، شخصیت، مهارت، ظرفیت دانش، استعداد و نظایر آن ها به کار برده میشود. امتحان با در نظر داشت اهمیت که دارد امروز در تمام دنیا مروج بوده و همه جهانیان به آن آشنائی دارند و در تمامی کشور های جهان از آن به طریقه های مختلف استفاده میشود. هر آنچه در بالا در تعریف امتحان ذکر بعمل آوردیم طور ذیل خلاصه میکنیم( آزمون، تست یا امتحان وسیله ای است عینی و محاسبه شده که نمونه ای از حالات و رفتار معین فرد، اندازه میگیرد. چنانچه تست یا امتحان محاسبه ی پذیرفته شده ی است که قبلاً در بوته تجارب و محاسبات لازم گذاشته شده، شرایط و خصوصیاتی را دارا باشد.)این خصوصیات عبارت اند از: داشتن قوة تمیز عملی بودن، عینیت در نمره گذاری، روانی، اعتبار و نُرم است که بعداً به صورت مُفصل مورد بحث قرار میگیرد. و آنرا میدانیم که هر انسان دارای استعداد های گوناگون و خصوصیات، معلومات و رغبت های مختلفی است که با هیچ وسیله نمی توان یکجا و یکباره همه ی آنها را اندازه گیری کرد، بنابر این امتحان فقط نمونه ای از حالات و رفتار معیین فرد را اندازه میگیرد.

 

فرق بین ارزیابی و امتحان بشکل مقایسوی

ارزیابی

امتحان

ارزیابی یک عمل غیر رسمی است.

- ارزیابی هروقت بدون کدام اعلان از طرف معلم صورت می گیرد. 

ارزیابی یک عمل متداوم میباشد.

ارزیابی آنقدر ترس و بیم ندارد.

- ارزیابی نمره دارد ولی درجه بندی ندارد.

ارزیابی کامیابی و ناکامی ندارد.

ارزیابی یک قسمت از عملیۀ تعلیمی و تربیتی است.

ارزیابی آن وسیلۀ است که راپور آن از روی کمیت و کیفیت ارائه میشود.

ارزیابی مفهوم کلی و جامع دارد. 

در ارزیابی نتایج بشکل توصیفی بیان میشود.

- امتحان یک عمل رسمی بوده و رسماً اخذ میگردد.

امتحان به اساس آگاهی قبلی از طرف ادراه و توسط معلم به همکاری ممیز گرفته میشود.

امتحان یک عمل غیر متداوم است.

امتحان ترس و بیم دارد.

امتحان درجه بندی و نمره هر دو را دارد.

امتحان کامیابی و ناکامی دارد.

امتحان یک مرحلۀ از عملیۀ تعلیمی و تربیتی است.

امتحان آن وسیلۀ اندازه گیری است که راپور آن بشکل کمیت و مقدار ارائه میشود.

امتحان مفهوم خاص داشته و صرف موقف فرد را تعیین میکند.

امتحان نتایج را با معیار های قبلی مقایسه نمیکند بلکه به اساس جوابات داده شده نتیجه اعلان می شود.

 

 

 

 

 

     (آگاهی از شیوه های تدریس تاریخ) مطابق نورم ارزیابی اصلاحی

مقدمه:

نخست باید گفت، برای معلمان تاریخ در تدریس مضمون تاریخ نه تنها دانش محتویات مضمون اهمیت دارد، بلکه شیوه  های تدریس و میتود های که در تدریس از آن استفاده مینمایند، نیز مهم است.

در تدریس تاریخ اکثراً از میتود لفظی مانند لکچر، تشریح، توضیح، سمینار، کنفرانس و امثال آنها استفاده به عمل میآید. بعضاً هم از میتود های بصری مانند نشان دادن نقشه ها، گرافها، چارتها، سیر  های علمی، دیدن از موزیم های تاریخی، نقشه های تاریخی و فلمهای تاریخی کار گرفته میشود. از جانب دیگر برای صنوف بالاتر استفاده از مجلات، اخبار تحریری و تصویری، روزنامه ها،  و دیگر منابع که حکایت از دوره های حوادث تاریخی مینمایند، استفاده میکنند.  برای اینکه معلمان تاریخ بهتر بالای تدریس خویش حاکم باشند باید اولاً با پروگرام های تدریس تاریخ، آفاقیت در مورد رشته تاریخ، و مطالعه همیشه گی سرو کار داشته باشند.

بناءً موضوع استقراریت بخشیدن تدریس و ارایه درست درس نخست از جانب معلم صورت میگیرد و در قدم دوم معلم چگونه شاگردان خود را وادار به فراگیری تدریس دعوت مینماید. چنانچه در جریان تدریس و ختم تدریس معلم مکلف است، جهت رسیدن و نا رسیدن به هدف خود، توسط ارزیابی های متنوع کار و فعالیت خود را تشخیص نماید که تا کدام اندازه تدریس صورت گرفته و نتایج مطلوب بدست آورده یا خیر، کار خویش را مشخص مینماید.

 به همه بهتر معلوم است که ارزیابی اصلاحی وقت بیشتر را ضرورت دارد چرا که ارزیابی و یا عملکرد معلم در مواقع لازم با طرز های گونه گون و به طور مداوم در طول سمستر، با داشتن توجه صادقانه معلم، پلان و نتایج تدریس را ، شفاف، با امنیت، با ثبات، و با اعتبار میسازد. و در آنصورت معلم کار خویشرا بخوبی درک کرده میتواند تا چه اندازه با موفقیت صورت گرفته، از نقاط ضعیف و قوی درس، تطبیق درس، و سطح دانش شاگردان با خبر میشود.

البته ارزیابی اصلاحی از جمله عمده ترین ( عملکرد ) های معلمان بشمار میرود، اگر از شیوه های متعدد ارزیابی بنابر موضوعات فوق الذکر استفاده صورت گیرد، در نتیجه از درس ارایه شده نتایج مطلوب خواهند بدست آورد، چرا که ارزیابی اصلاحی این همه موفقیت را به همراه دارد. و باید معلمان آنرا در نظر داشته باشند.

 

مبنای منطقی:

 شیوه های تدریس ابزار بسیار مهم کار معلم بخصوص معلمان تاریخ به شمار میرود. چرا که به هر اندازه معلم تاریخ با  شیوه ها و روش های بیشتر و متفاوتِ تدریس آشنا باشد،  به همان پیمانه ابزار های متعددی تدریس را حین پیشبُرد درس با خود دارد. چون تدریس مضمون تاریخ در مکاتب و مؤسسه های تحصیلی تقریباً به طور شفاهی صورت میگیرد.  به همین ملحوظ باید کوشش شود تا در شیوه این چنین تدریس تغییرات آید، که توسط ابزار های مشخص  میتوان محتوا و مواد  درسی مناسب را  با در  نظر داشت شرایط زمانی و مکانی و پروگرام های درسی را در اختیار شاگردان قرار داد،  و روش تدریس باید طوری صورت گیرد شاگردان را مواظب، هوشمند، بیدار و تیز فهم گرداند  و در اجرای امور تحصیلی  سهم فعال گرفته و بصورت جدی به آن اشتراک نمایند.

هر قدر که معلم تاریخ در جریان تدریس از روش های متفاوت استفاده نماید جریان تدریس خویشرا از حالت خشک و بی محتوا خارج ساخته به همان اندازه تدریس اش دلپذیر و با مفهوم  میگردد. که میتوان به آن تدریس، تدریس خوب نام گذاشت. تدریس خوب به شاگردان کمک میکند،  تا خود آموزی را  فراگیرند و سر انجام روش های نوین تدریس ابزار های مفیدی برای ایجاد یادگیری با معنی به شمار میرود،  درک روش های نوین تدریس با عث میشود تا شاگردان و معلمان بتوانند در وجود معنوی خویش ذخایری از معلومات کافی را برای آموزش و پرورش توسعه دهند. از اینکه فوقاً در مورد روشهای نوین تدریس صحبت به عمل آمد، منظور از روشهای نوین تدریس  این نسیت که با شنیدن این کلمه روشهای قبلی را  مردود شمرد، موضوع اصلی روشهای نوین تدریس را وسایل درسی روز مانند( کتابخانه ها، انترنت کلپ، کمپوتر، فلمها های تاریخی،  سی – دی های تصویری وغیره )، شرایط زمانی اجتماعی، دست آورد های فرهنگی، و تکنالوژیکی  تشکیل میدهد،  بدین معنی شرایط فراگیری درس برای شاگردان خوشبختانه در همه نقاط اجتماع مهیا گردیده، دانش پژوهان میتوانند بعد از مرخص شدن شان از صنف درسی مصروف فراگیری درس و مطالعه در انترنت کلپ ها، کتابخانه ها وغیره جای های مطالعاتی سر بزنند و به اندوخته های علمی خویش غنا ببخشند. این موضوع یک بخش از روشهای نوین تدریس در مضمون تاریخ میباشد. 

قابل یاد آوریست آنعده از معلمانیکه در معارف افغانستان دارای سویه لسانس و مسکلی نیستند، پروسه تدریس آنان بالای دانش شاگردان اثرات منفی میگذارد چرا که آنان به صورت درست و با یک میتود واقعی تدریس کرده نمی توانند، و نمی دانند چگونه ارزیابی نمایند.

اما جهات مثبت پروسه تدریس یک معلم وقتی مشاهده میگردد، که اولاً معلم دارای سویه بالای تحصیلی باشد و ثانیاً از میتود های تدریس و طرز ارزیابی های گونه گون جهت رسیدن به هدف های آموزش خویش با خبر باشد. در آنصورت نتایج مطلوب بدست خواهد آورد.

اهداف تعیین شده :

-    کسب معلومات از میتود تدریس تاریخ برای تدریس مضمون تاریخ

-    آشنایی با انواع میتود و تطبیق آن در پروسه تدریس تاریخ

-    درک اثرات مثبت تدریس تاریخ

-    تطبیق میتود در تدریس تاریخ و توصیه ی آن برای شاگردان

-    انتقال دانش برای شاگردان در وقت کم و رسیدن به هدف

-    مشخص نمودن کار معلم توسط شیوه های متنوع

-    بدست آوردن نتایج مطلوب از طریق ارزیابی اصلاحی یعنی عملکرد معلم.

بناءً اهداف تعیین شده همه با اصول و شرایط آموزش محور در نظر گرفته و طراحی شده است. و تطبیق اهداف فوق الذکر  برای شاگردان کمک میکند در حین پروسه تدریس و هم بعد از فراغت از رشته خود چگونه از آن استفاده کنند، موثر واقع میگردد. آنان را به قابلیت تطبیق، پروسه شفافیت، امنیت، اعتبار، و اثر گذاری دعوت مینماید. و از آن در پروسه فراگیری درس و تطبیق درس نتایج مثبت و مطلوب بدست خواهند آورد.

 

ارزیابی ها:

طوریکه در محتوای مقدمه، مبنای منطقی و اهداف تعیین شده صراحتاً ابراز گردید، شیوه تدریس موضوع انتخابی به صورت آموزش محور طراحی و تطبیق گردیده است. و بدینمنظور در عرصه ارزیابی آن، جهت رسیدن به هدف، ارزیابی اصلاحی با در نظر داشت ایجابات زمانی در طول سمستر و ختم سمستر، بدون کدام کاستی جهت اعتبار دهی به عملیه تدریس، و شفافیت به اقدامات معلم و نتایج مطلوب و مثبت بدست آوردن، صورت گرفته است.

عموماً ارزیابی ها هشتاد فیصد فعالیت شاگردان را با در نظر داشت و تطبیقات کار های گروپی، سوالات و جوابات کوتاً، کنفرانس های علمی، سوالات مقایسوی، توضیحی، ارزیابی روزانه، نتایج ارزیابی روزانه درج  ژورنال، سمینار های یومیه، را در بر داشته در اخیر نتایج کار معلم و شاگرد در ختم سمستر ابلاغ میگردد، که نمایانگر تمام فعالیت های شاگرد و معلم میباشد. در این نوع ارزیابی ها نه تنها شاگرد ارزیابی میگردد بلکه معلم خود را نیز ارزیابی مینماید تا چه اندازه موفق بوده است.

مشخصات امتحان:

مشخصات امتحان را عمدتاً میتوان از طریق شفافیت با شرایط برگزاری و طراحی امتحان اعتبار می بخشد، در نظر داشت. در این صورت اساسی ترین رکن و مشخصات امتحان را ارزیابی های با هدف و اصلاحی تشکیل میدهد. که خود بیانگر نتایج مطلوب میباشد.

البته ارزیابی ها عموماً در این مضمون به صورت تحریری و تقریری صورت گرفته است، یعنی بدین معنی ارزیابی تحریری با تطبیق امتحانات متنوع از قبیل سوالات مقایسوی، مقابلوی، خانه خالی، چهارجوابه، مرتب نمودن، تشریحی، توضیحی، وغیره صورت گرفته، و ارزیابی تقریری از طریق تطبیق ارایه کنفرانسهای علمی، سمینار ها جواب گفتن به سوالات کوتای یومیه، جواب گفتن به سوالات  معلم در ختم درس از جانب شاگرد از طریق شفاهی و حافظه صورت میگیرد. و جهت ارایه جواب برای شاگردان فُرصت داده میشود و عموماً ارزیابی ها همانطوریکه تدریس به صورت آموزش محور صورت میگیرد، به صورت ارزیابی اصلاحی موفقانه صورت میگیرد و نتایج مطلوب را این همه مشخصات امتحان در قبال داشته که از جمله اهداف نهایی من میباشد.

 

طرح سوالات ( PROMPT ) :

عموماً سوالات با طرز های گونه گون و ارزیابی اصلاحی صورت گرفته، تطبیق انواع سوالات با در نظر داشت، آموزش محور طراحی و مرعی الاجراء میباشد، و سوالات طوری ساخته شده که شاگردان را به گمراهی نمی کشاند، و حیثیت یک درس را دارا میباشد، البته در طرح سوالات تمام عوامل وضعیتی را جهت تطبیق پروسه امنیت و اعتبار دهی تنظیم گردیده است. و مدت وقت امتحانات رسمی شصت فیصد دو ساعت نجومی و امتحان بیست فیصد به مدت یک ساعت درسی میباشد.

چنانچه مبنای منطقی جوابات شاگردان شرط اساسی را دارا میباشد پارچه به طور منظم و بدون کدام تخلف و تقلب باید در دست آید. و سوالات در یک فضای پر از نشاط و بدون ایجاد اضطراب به شاگردان طرح گردد که نتایج مثبت ببار می آورد.

همچنان شیوه نگارش، ارایه جوابات درست و مطابق سوال مثبت ارزیابی میگردد. اگر در صورت نگارش در جوابات پراگنده گی کمی و کاستی دیده شود ارزیابی طوری صورت میگیرد که اثرات منفی بالای نتیجه شاگرد وارد مینماید. البته با در نظر داشت موضوعات فوق در صورت قضاوت درست معلم  و ارزیابی اصلاحی در انکشاف دانش شاگردان مستقیماً اثرات مثبت میگذارد. شرکت و سهمگیری شاگردان در تماماً ارزیابی های معلم شرط اساسی میباشد چرا که حضور  فزیکی شاگرد در مواقع لازم و در روز های معیین امتحانات رسمی ضروری پنداشته میشود.

 

طرز العمل ها و معیار ها :

هدف عمده و پلان شده که اساس کار میباشد، انعکاس کننده تمام فعالیت ها میباشد. ارتباطات  و تسلسل منطقی موضوع انتخابی بین مقدمه، بدنه موضوع، اهداف تعیین شده الی نتیجه گیری در نظر گرفته شده. کلمات، جملات، طرح های علمی و موثر به کار برده شده است. اصول نگارش در موضوع اصلی طرح سوالات و ارایه جوابات در نظر گرفته شده است. از منابع و مآخذ معتبر علمی و بین المللی همچون انترنت کلپ ها همیشه استفاده اعظمی شده است.

کمیت و کیفیت محتوای موضوع و تناسب جوابات از شیوه نگارش و ارایه جوابات روشن است.

ساحه کار برد در اجرای تمام فعالیت های شاگردان با ارزیابی اصلاحی تشخیص شده است.

توانمندی در اصول نگارش و مهارت نویسنده گی دقیقاً منظم طرح ریزی گردیده است .

در ختم کار بنابر ارزیابی اصلاحی، توضیح نمرات، و جمع بندی نمرات و درجه بندی شاگردان، گفته میتوانیم، از کتگوری های متنوع همچون اعلی، خوب و اوسط کار گرفته شده است.

 

نتیجه گیری:

طوریکه در محتوای این درس به خصوص در مقدمه، بدنه موضوع ، ارزیابی ها  و اهداف درس مطالعه و مشاهده شد، تطبیق این درس در ساحه عملی به طور آموزش محور و ارزیابی آن به صورت ارزیابی اصلاحی ( عملکرد) موفقانه صورت گرفته است. چرا که تمام اهداف بنابر عوامل وضعیتی درست همچون پروسه تطبیق امنیت، شفافیت و اعتبار دهی به کار خویش و تطبیق آن بالای شاگرد از جمله اوامر ضروری پنداشته شده که نتایج مثبت و ارزنده را دارا میباشد. که عوامل اصلی آنرا زحمات سیستماتیک و پروسه نو آوری در شیوه تدریس و ارزیابی تشکیل میدهد. چرا که در این نوع سیستم عموماً معلمان مواظب، کنترول کننده و تطبیق کننده واقعی بوده و آگاهانه دست به اقدامات سودمند درسی و ارزیابی میزنند. که در قدم دوم عُنصر عمده پروسه تدریس شاگرد است، که از تطبیقات درست و سودمند معلم با داشتن یک پروسه منظم درسی خود را با شرایط، و نتایج ثمر بخش ارزیابی اصلاحی نایل آورد. چرا که سیستم درس و محتوای اصلی درس شاگردان را توانمند ساخته میتواند، البته موضوع آگاهی از شیوه های تدریس تاریخ شاگردان را در ساحه عمل و تطبیق بعد از اخذ سند در حین اجرای وظیفه مدد میرساند، تا آنان اولاد جامعه را در وقت کم با در نظر داشت پروسه نوآوری، شفافیت، امنیت و اعتبار دهی تربیه سالم نمایند. و با استفاده از شیوه های مناسب و متنوع شیوه سنتی و یک نواخت را تغییرات مثبت بخشیده، تدریس میخانیک را به شیوه ذهن نشین عیار خواهند نمود. و شاگردانرا از واقعات و حادثات حقیقی جهان با خبر نموده و خصوصاً با تدریس تاریخ وطن، آنان را دارای  قلب پاک « اراده ی  راسخ »مرام نیک « وطن پرور حقیقی» با وجدان  و رسالتمند تربیه نماید.

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع و مآخذ

1اسمیت و هولفیش. تفکر منطقی و روش تعلیم و تربیه، تهران: انتشارات امیر کبیر، 1371 هـ ش.

2-امین، محمد. فن تربیت، کابل: موسسه تعلیم و تربیت 1347 هـ ش.

3-احدی، حسن و محسنی نیک چهره. روانشناسی رشد، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1370 هـ ش.

4-احمدی، سید احمد. روانشناسی نو جوانان و جوانان، اصفهان: چاپخانه قدس، 1369 هـ ش.

5-پاکنهاد، شیر محمد. معلم و تنکالوژی آموزشی،  فاریاب: چاپخانه مطبعه دولتی، 1380.

6-پروانی، دوست محمد. تیوری های آموزشی، کابل : مطبعه معارف، 1366.

7-دیوی، جان. مقدمه ای بر فلسفه ی آموزش و پرورش، تهران: چاپخانه دانشگاه تهران، 1341هـ ش.

8-راسخ، شاهپور.  تعلیم و تربیه در جهان امروز، تهران: چاپخانه دانشگاه تهران، 1352هـ ش.

9-حجتی، شیر محمد باقر.  آداب تعلیم و تعلم در اسلام، تهران: دفتر نشر فرهنگی اسلامی، 1360.

10-سرمد، غلام علی.روش تدریس و هنر معلمی، تهران: چاپخانه قدس، 1379 هـ ش.

11-شمس، محمد ظاهر.آشنایی در مسلک آموزگاری، کابل: مطبعه ی معروف، 1367.

12-شریعتمداری، علی.  تعلیم و تربیت اسلامی، تهران: انتشارات امیر کبیر، 1372 هـ ش.

13-صدیق، عیسی. روش نوین در آموزش و پرورش، تهران: چاپخانه ی بانک ملی ایران، 1364 هـ ش.

14-علاقه بند، علی. مقدمات مدیریت آموزشی، تهران: دانشگاه تهران، 1371هـ ش.

15-لطف، محمدالله.اساس های آموزش، کابل: مطبعه معارف، 1359 هـ ش.

16-مطهری، مرتضی.  تعلیم و تربیت در اسلام، تهران: دفتر نشر فرهنگی اسلامی، 1366 هـ ش.

17-نقیب‌زاده، میرعبدالحسین. نگاهی به فلسفهٔ آموزش و پرورش، تهران:انتشارات طهوری، 1374هـ ش.

18-شریعتمداری، علی. اصول و فلسفهٔ تعلیم و تربیت،تهران: انتشارات امیرکبیر،‌ 1364هـ ش.

19-کوهی، غلامحسین. مبانی و اصول آموزش و پرورش، تهران: به‌نشر (انتشارات آستان قدس رضوی)، 1368هـ ش.

20-شعاری‌نژاد، علی‌اکبر. فلسفهٔ آموزش و پرورش، تهران: انتشارات امیرکبیر،‌ 1377هـ ش.  

21-عبانی، حسن. مهارت‌های آموزشی و پرورشی، تهران انتشارات سمت،‌ 1371هـ ش.

22-لطف‌آبادی، حسین. روان‌شناسی تربیتی، تهران: انتشارات سمت،‌ 1384هـ ش.

23- احمد پروانی، عبدالرحیم.سید جمال الدین افغان، شخصیت و افکار، کابل: بنگاه انتشارات میوند، 1382هـ ش.

24- بهداروند، اکبر.  رباعیات بیدل دهلوی،  تهران: موسسه انتشارات نگاه، 1385.

25- اصیل. اخلاق محمدی، پشاور: ناشر انجمن نشراتی دانش، 1382هـ ش.

26- فیروز، دوکتور عبدالرحیم. رحمة الباری، صحیح البخاری،  عربستان، ریاض، نشر دارالسلام ریاض.

27- طغیان ساکایی، محمد یونس.  آموزش حقوق طفل، کابل: ناشر کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، خزان1382 هـ ش.

28- پریار، عبیدالله، نومیالی، انارگله.  میتود تدریس بیولوژی، کابل: مطبعه تعلیم و تربیه، 1366 هـ  ش.

29- محسینی، شیخ محمد آصف.  گوناگون، پاکستان اسلام آباد: برج اسد 1374هـ ش.

30- عمید، حسن.  فرهنگ عمید، تهران: موسسه انتشارات امیر کبیر، 1381هـ ش.

31- خوشبخت، عبدالکریم.  روش های نوین تدریس، پشاور: موسسه انتشارات الازهر، تابستان 1383هـ ش.

32-فروتن، خوشبخت. 32-فروتن، خوشبخت.  معلم تکیه گاه اساسی، کابل: بنگاه انتشارات و مطبعه ی میوند، 1385 هـ ش.

33-مشایخ، دکتر فریده. دیدگاههای نو در بر نامه ریزی آموزشی، تهران: مطبعه سازمان مطالعه و تدوین کتب، 1380 هـ ش.

34-فیاض، علی اصغر.  تاریخ اندیشه های تربیتی جِلد دوم، تهران: ناشر سازمان مطالعه و تدوین کتب، 1374هـ .ش.

35-کاردان، علی حمید.  اصول راهنمایی در آموزش و پرورش ، تهران: ناشر موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1371هـ ش.

36-عراقی، علیرضا.  آرای دانشمندان مسلمان در تعلیم و تربیت و مبانی آن جلد اول، تهران: ناشر سازمان مطالعه و تدوین کتب، 1377هـ ش.

37-پاکنهاد، شیر محمد. میتود های عمومی تدریس، فاریاب: چاپخانه مطبعه دولتی.، 1384هـ ش.

38-سرمد، دکتر غلام.  روشهای تدریس و هنر معلم، تهران: انتشارات اشراق، بهار 1376هـ ش.

39-سرخانی، محمد یمنی.  آموزش و پرورش تطبیقی ، تهران: نشر سازمان مطالعه و تدوین کتب، 1375هـ ش.

40-لطف، محمد الله. اساسهای آموزش، کابل: مطبعه تعلیم و تربیه، 1359 هـ ش.

42-علی، شریعتی. اقبال، جاوید. کلیات مولانا اقبال لاهوری، تهران: انتشارات الهام، 1384هـ ش.

43-کاظم، محمد کاظم. دیوان خلیل الله خلیلی، تهران: نشر عرفان، بهار 1385هـ ش.

43-                 نقیب‌زاده، میرعبدالحسین. نگاهی به فلسفهٔ آموزش و پرورش،تهران:  انتشارات طهوری، ۱۳۷۴هـ ش.

44-                شریعتمداری، علی،‌ اصول و فلسفهٔ تعلیم و تربیت، انتشارات امیرکبیر،‌ ۱۳۶۴هـ ش.

شکوهی، غلامحسین. مبانی و اصول آموزش و پرورش،  تهران: به‌نشر (انتشارات آستان قدس رضوی)، ۱۳۶۸ هـ ش.

45-                شعاری‌نژاد، علی‌اکبر. فلسفهٔ آموزش و پرورش، تهران:  انتشارات امیرکبیر،‌ ۱۳۷۷هـ ش.

46-                 

47-                شعبانی، حسن. مهارت‌های آموزشی و پرورشی، تهران:  انتشارات سمت،‌ ۱۳۷۱هـ ش.

48-                لطف‌آبادی، حسین. روان‌شناسی تربیتی، تهران:  انتشارات سمت،‌ ۱۳۸۴هـ ش.

49-                از کتاب مواد مطالعه برای معلمان TEP /INSeT 1چاپ دوم حوت 1385هـ ش.

50-                دورانت، ویلیام جیمز.  تاریخ فلسفه ، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، بهار 1386 هـ ش.

 

 

 

 

+ نوشته شده توسط پوهنیار فهیم "کوشا"استاد دیپارتمنت تاریخ در دوشنبه 1389/03/31 و ساعت 16:23 |


Powered By
BLOGFA.COM


Oneline users :

کدهای خفن جاوا اسکریپت

1. Put the code into the BODY of your HTML document -->

JavaScript Codes
border="0" ALT="Google" align="absmiddle">

JavaScript Codes


Javascripts


جدیدترین کد آهنگ